Depresyonda Önleme ve Tedavi Çalışmaları

Depresyon günümüzde oldukça yaygın görülen bir psikiyatrik durumdur ve kişinin normalde keyif aldığı aktivitelere ilgisinin azalması, üzüntülü olmasıyla birlikte günlük aktivitelerini yerine getirememesi durumudur (DSÖ, 2017).

Kayıp, işsizlik ya da travmatik olaylar yaşamış kişilerin depresyon geliştirme olasılıklarının daha yüksek olduğu bilinmektedir. Bunun yanı sıra, depresyon fiziksel sağlıkla da yakından ilişkilidir. Alkol-madde kullanımı, kalp-damar rahatsızlıkları, kanser ve diyabet gibi hastalıklar depresyon için risk oluşturan hastalıklardan bazılarıdır. Bu hastalıkların yaşamı olumsuz etkilemesi ve hastalık süreçlerinin zorluğu sebebiyle kişiler depresyon geliştirebilmektedir (DSÖ, 2023).

Depresyon konusunda yapılabilecek şeylerden ilki depresyonu önleme çalışmalarıdır. Özellikle depresyon riski taşıyan kişilerin bu önleme çalışmalarına dahil edilmesi depresyonun önlenmesinde önem taşımaktadır. Depresyon riski taşıyan yetişkinlerin takip edilmesi ve bu programlara dahil edilmesi; çocuk ve ergenler içinse okul destekli programların geliştirilmesi hem çocuk hem ebeveyn için depresyona karşı koruyucu olabilmektedir.

Bir diğer önleyici müdahale fiziksel aktivitedir (Ünal, 2019). Fiziksel aktivitenin ya da düzenli egzersizin depresyon tedavisine ek olarak yapıldığında depresyon düzeyini düşürdüğü bilinmektedir. Düzenli egzersiz yapan bireylerin depresyon düzeylerinin azaldığı görülmektedir (Rimer vd., 2012; Taşçı, 2017).Depresyonun önlenmesi konusunda yardım edebilecek durumlardan bir diğeri kişinin sahip olduğu sosyal destektir. Sosyal destek denildiğinde aile, arkadaşlar, romantik partner ve diğer kişiler akla gelmektedir. Kişinin desteklendiğini ve yalnız olmadığını bilmesi de depresyona karşı koruyucudur. Muñoz ve ark. (2010) tarafından yapılan çalışmada sosyal destek gibi faktörlerin geliştirilmesinin depresyon riskini azalttığı ortaya konulmuştur.

Depresyonun önlenmesi, bireylerin ruh sağlığını korumaya yönelik düzenli fiziksel aktivite, dengeli beslenme, kaliteli uyku alışkanlıkları ve sosyal destek ağlarını güçlendirme gibi sağlıklı yaşam alışkanlıklarını benimsemeleriyle mümkün olabilir. Ayrıca, stres yönetimi, öz bakım ve gerektiğinde profesyonel yardım arayışı, hem bireysel hem toplumsal düzeyde ruh sağlığını desteklemenin temel taşlarıdır.

Bilimsel çalışmaların ışığında biliyoruz ki depresyonu önlemek ve depresyon riskini azaltmak çeşitli çalışmalarla mümkündür. Depresyon yaşam kalitesini düşüren, yaygın bir psikiyatrik bozukluktur. Bu bozukluğun önlenmesi düzenli egzersiz ve sosyal destek ağlarının güçlendirilmesiyle mümkündür.

KAYNAKÇA
1. Amerikan Psikiyatri Birliği. (2013). Ruhsal bozuklukların tanısal ve istatistiksel el kitabı (5. baskı). https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596
2. Dünya Sağlık Örgütü (2017). "Depression: let’s talk" says WHO, as depression tops list of causes of ill health. https://www.who.int/news/item/30-03-2017--depression-let-s-talk-says-who-as-depression-tops-list-of-causes-of-ill-health 
3. Dünya Sağlık Örgütü (2023). Depressive disorder (depression). https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/depression
4. Muñoz, R. F., Cuijpers, P., Smit, F., Barrera, A. Z., & Leykin, Y. (2010). Prevention of Major Depression. Annual Review of Clinical Psychology, 6(1), 181–212. https://doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-033109-132040 
5. Rimer, J., Dwan, K., Lawlor, D. A., Greig, C. A., McMurdo, M., Morley, W., & Mead, G. E. (2012). Exercise for depression. Cochrane Database of Systematic Reviews. https://doi.org/10.1002/14651858.CD004366.pub5
6. Taşçı, G. (2017). Depresyon tedavisinde egzersiz eklemenin terapötik cevap üzerine etkisi. [Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi]. Fırat Üniversitesi.7. Ünal, B. (2019). Masabaşı çalışanların serbest zaman egzersiz katılımı, depresyon ve yaşam doyumlarının incelenmesi. [Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi]. Akdeniz Üniversitesi.